การใช้งาน Pipette Tip และวิธีป้องกันการปนเปื้อน

คู่มือการใช้งาน Pipette Tip อย่างถูกต้องและวิธีป้องกันการปนเปื้อน

Pipette Tip เป็นอุปกรณ์พื้นฐานที่ทุกห้องปฏิบัติการต้องใช้ ไม่ว่าจะเป็นงานวิจัย เคมี ชีววิทยา หรือการทดสอบวิเคราะห์ตัวอย่าง ความถูกต้องของผลวิเคราะห์มักเริ่มจากสิ่งเล็ก ๆ ที่หลายคนมองข้าม นั่นคือ “คุณภาพของ Pipette Tip และวิธีการใช้งานที่ถูกต้อง”

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ห้องปฏิบัติการให้ความสำคัญกับการควบคุมการปนเปื้อนมากขึ้น เพราะการปนเปื้อนเพียงเล็กน้อยสามารถทำให้ผลทดลองผิดพลาดได้ทันที ดังนั้น ความเข้าใจเรื่อง Pipette Tip การเลือกใช้ การดูแล และวิธีป้องกันการปนเปื้อนอย่างเป็นระบบ จึงเป็นหัวใจสำคัญของงานแล็บทุกประเภท

Pipette Tip คืออะไร และทำไมจึงสำคัญมาก

Pipette Tip คือปลายทิปแบบใช้แล้วทิ้ง ผลิตจากพลาสติกประเภทที่เหมาะกับงานห้องปฏิบัติการ เช่น polypropylene ซึ่งทนความร้อนและมีความบริสุทธิ์สูง ทิปจะทำหน้าที่เป็นตัวกลางดูด–จ่ายปริมาตรของเหลวให้แม่นยำที่สุด
เหตุผลที่ Pipette Tip มีความสำคัญ

• เป็นจุดสัมผัสสารโดยตรง จึงมีผลต่อความแม่นยำ
• ความสะอาดของทิปช่วยลดความเสี่ยงของการปนเปื้อน
• ความพอดีกับไมโครปิเปตต์ช่วยลดการรั่วและให้ผลวิเคราะห์ที่สม่ำเสมอ
• ช่วยลดความเสียหายของตัวเครื่อง เพราะทิปที่ไม่ได้มาตรฐานอาจทำให้ nozzle เสีย

ประเภทของ Pipette Tip ที่พบได้บ่อย

• ทิปแบบไม่มีฟิลเตอร์ (No-Filter Tip): เหมาะกับงานทั่วไป เช่น การดูดสารละลายที่ไม่ไวต่อการปนเปื้อนมาก ประหยัดกว่า แต่ต้องระวังไม่ให้สารย้อนกลับเข้าไปใน micropipette
• ทิปแบบมีฟิลเตอร์ (Filter Tip): เหมาะกับงานที่ต้องป้องกันการปนเปื้อนสูง เช่น งาน DNA/RNA, PCR, เซลล์, โปรตีน ฟิลเตอร์ช่วยกันละอองสารและไอระเหยไม่ให้ย้อนกลับเข้าเครื่อง
• ทิปแบบ Low-Retention: พื้นผิวถูกเคลือบให้ลื่น ช่วยลดการเกาะติดของสาร เหมาะกับสารหนืดหรือสารราคาแพง
• Sterile / DNase-free / RNase-free: ทิปสำหรับงานที่ต้องการความบริสุทธิ์สูง ลดโอกาส RNA หรือ DNA เสียหาย

วิธีใช้งาน Pipette Tip อย่างถูกต้อง

ขั้นตอนก่อนเริ่มใช้งาน

• เลือกทิปให้เหมาะกับปริมาตรที่จะดูด
• ตรวจสอบว่าทิปไม่มีรอยแตกและติดแน่นกับ micropipette
• เตรียมอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล เช่น ถุงมือใหม่ ลดโอกาสปนเปื้อน
• วาง micropipette ให้อยู่ในแนวตั้งก่อนใช้งาน

เทคนิคการดูดของเหลวอย่างแม่นยำ

1. ติดทิปด้วยแรงกดพอดี ไม่กระแทก
2. กดไปที่จุดหยุดแรก จากนั้นจุ่มปลายทิปลงของเหลว 2–3 มม.
3. ปล่อยช้า ๆ เพื่อดูดสาร
4. ดึงทิปขึ้นโดยไม่แตะขอบหลอด
5. นำไปจ่ายลงภาชนะปลายทาง โดยแตะขอบด้านในเล็กน้อยเพื่อลดหยด
6. กดไปจนถึงจุดหยุดที่สองเพื่อให้สารออกหมด

เทคนิค Reverse Pipetting

เหมาะกับสารหนืดหรือสารที่มีฟองง่าย ช่วยให้การจ่ายสารมีความสม่ำเสมอมากขึ้น

พฤติกรรมที่ควรหลีกเลี่ยง

• ไม่ควรใช้ทิปซ้ำ เพราะจะเพิ่มโอกาสเกิดการปนเปื้อน
• หลีกเลี่ยงการดูดสารเร็วเกินไป เพราะทำให้เกิดฟอง
• อย่าให้ทิปแตะโต๊ะ ผนังหลอด หรือฝุ่น เพราะอาจรับปนเปื้อนโดยไม่รู้ตัว
• ห้ามใช้ทิปกับปริมาตรที่เกินขีดจำกัดของทิป

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Pipette Tip

Q1: Pipette Tip ต้องเปลี่ยนทุกครั้งไหม?

A: ควรเปลี่ยนทุกครั้งที่เปลี่ยนสารหรือเปลี่ยนตัวอย่าง เพื่อป้องกันการปนเปื้อน แม้บางงานอาจดูเหมือนไม่จำเป็น แต่การป้องกันตั้งแต่ต้นช่วยลดความผิดพลาดของผลทดลองได้มาก

Q2: ต้องใช้ Filter Tip ตลอดหรือไม่?

A: ไม่จำเป็น งานทั่วไปเช่นการดูดสารละลายทั่วไปสามารถใช้ No-Filter Tip ได้ แต่หากเป็นงานที่เกี่ยวข้องกับ DNA, RNA หรือสารไอระเหย ควรใช้ Filter Tip

Q3: Pipette Tip เก็บไว้นานจะเสื่อมไหม?

A: เสื่อมได้ หากอยู่ในสภาพชื้นหรือฝุ่นเกาะ ควรเก็บในภาชนะปิดสนิทและห้ามวางไว้ใกล้แหล่งความร้อนหรือสารเคมีที่อาจกัดกร่อน

Q4: ทำไมต้องเลือกทิปขนาดใกล้เคียงปริมาตรที่ใช้ที่สุด?

A: เพราะการใช้ทิปขนาดใหญ่เกินความจำเป็นอาจเพิ่มความคลาดเคลื่อนของปริมาตร ทำให้ผลทดลองไม่แม่นยำ

Q5: การ Pre-wet ทิปสำคัญแค่ไหน?

A: สำคัญมาก โดยเฉพาะงานที่ต้องการความแม่นยำสูง เพราะช่วยปรับให้ทิปและตัวอย่างมีความชื้นและอุณหภูมิใกล้เคียงกัน

หากคุณต้องการ Pipette Tip คุณภาพดีสำหรับงานแล็บ ไม่ว่าจะเป็นทิปทั่วไป ทิปปลอดเชื้อ ทิปมีฟิลเตอร์ หรือทิปสำหรับงานเฉพาะทาง ทีมผู้เชี่ยวชาญของบริษัท แล็ป แมนเนจ พร้อมให้คำแนะนำในการเลือกอย่างเหมาะสมและคุ้มค่ากับงานของคุณ

ติดต่อทีมงานเพื่อสอบถามรายละเอียดหรือขอใบเสนอราคาได้ทันที เรายินดีช่วยให้ห้องแล็บของคุณทำงานได้อย่างแม่นยำและปลอดการปนเปื้อนที่สุด